Hormonen rondom de menstruatie, zwangerschap en de overgang
Sommige hormonen kunnen klachten van MS beïnvloeden. De ziekte kan ook anders verlopen tijdens de menstruatie, een zwangerschap of de overgang.
In het kort
- Hormonen zijn stoffen die het lichaam zelf maakt. Ze regelen allerlei processen in je lichaam.
- Oestrogeen, progesteron en testosteron zijn geslachtshormonen. Ze zorgen dat je lichaam verandert per levensfase. En ze zijn belangrijk bij seks en als je kinderen krijgt.
- Mensen met MS kunnen meer last krijgen van klachten als ze ongesteld zijn.
- Tijdens een zwangerschap zit er meer oestrogeen in het lichaam. Dan is de kans dat MS-klachten verergeren kleiner.
- Sommige mensen merken dat MS-klachten erger worden vlak voor of tijdens de overgang.
Geslachtshormonen en MS
Hormonen regelen verschillende processen in je lijf. Je lichaam maakt hormonen zelf aan. Geslachtshormonen zorgen ervoor dat je lichaam verandert per levensfase. Bijvoorbeeld dat je borsten en schaamhaar krijgt in de puberteit. Of dat je menstrueert en zwanger kunt worden. Oestrogeen, progesteron en testosteron zijn geslachtshormonen. Deze kunnen invloed hebben op het verloop van MS, multiple sclerose. En op de klachten die je krijgt.
Hormonen verschillen per persoon
Hormonen werken bij iedereen anders. Hoeveel hormonen je lichaam maakt en hoe je hierop reageert, hangt af van veel dingen. Bijvoorbeeld je leeftijd, gezondheid en genen. Dit kan sterk verschillen van persoon tot persoon. Ongeacht of je jezelf een man, vrouw of iets anders voelt.
Oestrogeen en het afweersysteem
Vooral het hormoon oestrogeen is belangrijk voor het afweersysteem. Bij MS vallen afweercellen de myelinelaag aan. Oestrogeen kan het afweersysteem actiever maken, maar ook minder actief. Onderzoekers denken dat oestrogeen het afweersysteem bij MS minder actief maakt. Het hormoon zou het lichaam kunnen beschermen tegen MS-aanvallen. Hoe dit precies werkt, is onduidelijk. Wel is zeker dat oestrogeen invloed kan hebben op MS rondom de menstruatie, een zwangerschap en de overgang.
Hormonen en menstruatie bij MS
Sommige mensen met MS merken een link tussen ongesteld zijn en MS. 2 of 3 dagen voor hun menstruatie worden de MS-klachten erger. Zodra ze ongesteld worden, nemen de klachten weer af. Dit is niet zo bij alle mensen met MS die ongesteld worden. Waarschijnlijk ligt het aan hoeveel hormonen het lichaam aanmaakt. En of iemand de pil slikt of een spiraal heeft als anticonceptie. Tijdens de ongesteldheid kun je ook meer klachten krijgen. Deze klachten kunnen overlappen met MS-klachten. Dit maakt het moeilijk om verschil te zien tussen MS-klachten en klachten van de menstruatie.
Hormonen bij een zwangerschap met MS
Mensen met MS die zwanger zijn hebben vaak minder verergering van MS-klachten. Onderzoekers denken dat dit onder andere komt doordat het lichaam meer oestrogeen maakt tijdens een zwangerschap. In de eerste 3 maanden na een bevalling wordt de hoeveelheid oestrogeen weer normaal. Dit verklaart waarom de kans op een terugval dan groter wordt. Ongeveer 3 maanden na de bevalling is de kans op een terugval weer als normaal.
Hormonen in de overgang als je MS hebt
De overgang of menopauze begint meestal als iemand tussen de 45 en 55 jaar is. In deze periode gaat het lichaam steeds minder oestrogeen maken. En de eierstokken stoppen met eitjes maken. De overgang kan verschillende klachten geven. Bijvoorbeeld hoofdpijn en veel zweten in de nacht. Maar ook slaapproblemen en moeite om dingen te onthouden. Klachten van de overgang kunnen dus lijken op MS-klachten. En sommige klachten van de overgang kunnen zorgen voor meer MS-klachten. Het is dus moeilijk te bepalen wat precies de oorzaak van een klacht is. Er is meer onderzoek nodig om beter te begrijpen wat er gebeurt bij mensen met MS tijdens de overgang.
Klachten rondom hormonen bij MS bespreken
Heb je last van klachten rondom je ongesteldheid, een zwangerschap of de overgang? Praat hierover met je neuroloog of MS-verpleegkundige. Deze kunnen meedenken over de oorzaak van je klachten. En advies geven over behandelingen of hulpmiddelen.
Artikel met medewerking van:
- dr. Ide Smets - neuroloog, Erasmus MC
- dr. Jeroen van Eijk - neuroloog, Jeroen Bosch ziekenhuis
- Rutgers - onafhankelijk expertisecentrum seksualiteit
Experts dragen bij aan betrouwbare informatie op MS.nl.
Lees meer over hoe we als redactie keuzes maken.
Laatst bijgewerkt op: 17 maart 2025